Schalkwijk - de Brink - de Langstraat

In mijn bookmarks vond ik nog deze oude website van de gemeente houten:

http://www.houten.com/brink-delangstraat/

Uiteraard werkt deze niet meer, maar de inhoud kan gelukkig via ww.archive.org alsnog gemakkelijk boven water worden getoverd.

Sint Pieter historie

 kwam dit stukje tegen met een interessante historie over de Sint Pieter boerderij:

http://museuminschalkwijk.nl/Media/2000%2012.pdf

Sint Pieter De voormalige boerderij Provincialeweg 68, hoek Zuwedijk, heet Srnf Pieter. Zij was vroeger een erfpachtsgoed van het Kapittel van Sint Pieter te Utrecht. Vandaar die naam. Erfpacht is het recht om een onroerend eigendom van een ander voor langere tijd te gebruiken tegen een periodieke betaling van een bepaald bedrag, canon geheten. Boerderij Sint Pieter was tevens herberg. Dit blijkt onder meer uit de bewoning in 1668 door )an )ansz., die als "weert" te boek stond. Uit latere officiële stukken komt dit feit nog regelmatig naar voren. Boven het portiek in de voorgevel staat de heilige Petrus (de meest vooraanstaande van de twaalf apostelen) in reliëf gebeeldhouwd en kenmerkend afgebeeld met een rond gezicht en een korte krullende baard. Als attribuut houdt hij twee schuingekruiste sleutels in zijn rechterhand. Die sleutels zijn van het hemelse koninkrijk. Petrus werd daarmee de vertegenwoordiger van Jesus in diens leiding van de kerk. Rechts van Petrus staat een naar links gekeerde haan, die in verband met het evangelieverhaal van de verloochening van Petrus het symbool is van waakzaamheid en boete. In het glasin-lood raam boven de deur staat "Sint Petrus". Het Kapittel van 5t. Pieter was er een van de vijf die er vroeger in de stad Utrecht -l ï;,: :j . 't; Boerderlj St. Pieter op de hoek van de Provincialeweg en de Zuwedljk waren. De werkzaamheden van de kapittels lagen in eerste instantie uitsluitend op geestelijk terrein. Zij zijn in feite te beschouwen als een voortzetting van de oude gemeenschappen van geestelijken rond de bisschop en de bisschoppelifke kerk. Op den duur lieten zij zich ook in politiek opzicht gelden. In dit gewest waren de kapittels, samen met de ridderschap, de stad Utrecht en de kleinere steden evenredig in de statenvergadering vertegenwoordigd. Na de Reformatie wisten de kapittels zich in de staten te handhaven. Aan hun eigenlijke betekenis kwam wel een einde, want van kerkelijke handelingen was geen sprake meer. Het lidmaatschap werd een eretitel. Het bezit van een prebende (rente uit een kerkelijk goed) en een prove (jaarlijkse inkomsten uit een geestelijk goed) was alleen financieel nog maar van belang. Het spreekt vanzelf dat deze sterk in waarde stegen toen aan de eigendom ervan ook politieke voordelen werden verbonden. Door een besluit van keizer Napoleon van 18,l 1 kwam een einde aan het bestaan van de kapittels. Op 24 januari 1771 werd er door het kapittel aan Maria Jansdr. Coes een erfpachtsbrief afgegeven. Het ging toen om "een huis, zijnde een herberg, met een bakhuis, schuur, twee bergen, een daghuurdershuis en 16 morgen lands". Een morgen is een oude oppervlaktemaat van 0,85 hectare. Maria Coes was onqetrouwd en overleed in 1808. Ter uitvoering van haar testament (dat door de Utrechtse notaris P.A. van Schermbeek was opgemaakt) werd "St. Pieter'toebedeeld aan Maria, Cornelia, Jan en Johannes Spithoven. Dit waren kinderen van wijlen Jan Spithoven en Cornelia Coes, de zuster van Maria. Zij waren toen meerderjarig, allen ongetrouwd en woonachtig onder het gerecht van Nijendijk, anders genaamd de Dwarsdijk. Alleen Jan trouwde in 1816. Hij was toen 46 jaar, zijn bruid 25. Zij kregen vijf kinderen, zodat "St. Pieter" in de familie kon blijven. Johannes Z kocht bij openbare verkoping van 20 december 1934 voor notaris A.L. Buurma te Houten de boerderij met 18.69.10 ha grond. In het begin van de veertiger jaren van de 20e eeuw nam hijzijn bedrijf in exploitatie. In 1865 was "St. Pieter" nog een boerderij-café toen het pand op 5 juni, tegelijk met het dijkhuis, tot de grond toe aÍbrandde. Het werd weer herbouwd. ln 1881 blijkt het alleen nog maar om een boerderij te gaan en was er geen café meer in gevestigd. De spoeling zal toen te dun geweest zijn, want het dorp Schalkwijk telde in dat jaar in totaal tien tapperijen. Piet Heiimink Liesert

Gestolen Fiets

Een kranten berichtje dat was geplaatst op Facebook (Oud Schalkwijk), het knipsel is afkomstig uit het Utrechts Nieuwsblad 1925:

Dit is waarschijnlijk mijn oudoom geweest. Ik had eens eerder in een online krantenarchief een bericht gelezen dat hij een kersenboomgaard had gekocht via een veiling. En aangezien er geen andere aannemers in het dorp zijn met de achternaam Z lijkt het mij zeer waarschijnlijk dat hij het moet zijn. 

Melkbus Sint Petrus Hoeve

Ik was gisteren bij mijn moeder op bezoek en plots zag ik deze beschilderde melkbus staan met de Sint Petrus hoeve afgebeeld. Volgens mij ooit eind jaren zeventig gemaakt. Het bakhuis is er helaas niet meer. Leuke toevoeging voor dit blog.

Ouderlijk huis Oma

Door een oud krantenarchief had ik het ouderlijk adres gevonden van mijn Oma. En gisteren ben ik daar eens gaan kijken en een middagje Rotterdam gedaan. Blijkt dat het adres ligt in de historische Delfshaven. Echt een mooi stukje in Rotterdam met een stukje VOC historie en Piet Hein. Nooit geweten. Een paar panden verderop staat het Henkes Jenever huis. Gek genoeg moest ik meteen aan oude jaren 80 tv reclame denken: https://www.youtube.com/watch?v=Rf4z7EoR7YQ

Grote delen in dit gebied zijn in de 2e wereldoorlog plat gebombardeerd. Dit is ook de reden geweest dat mijn oma en haar familie het gebied zijn ontvlucht.

Herberg St. Petrushoeve Schalkwijk

Via FB Oud Schalkwijk kwam ik het volgende artikel tegen:

https://www.oudhouten.nl/2018/10/andries-snoek/

Dat sluit mooi aan bij mijn vorige blog. Ook zit er een mooie kaart met legenda bij uit 1832:

Situatie 1832: 1) Oude Dijkhuis, 2) Plezierbos bij Dijkhuis, ooit van Snoek, 3) J. Spithoven, boer en tapper, 4) D. de Ridder, dijkmeester en molenaar

Ik had toevallig met mijn Neef Bas over het "Snoekenland" gehad maar hij wist ook niet de herkomst van de naam. Verder was hij wel nieuwsgierig naar de verdere historie over de St. Petrushoeve. Volgens hem zat er vroeger ook een horeca gelegenheid in. Afgaande op de kaart informatie zou dat zo maar eens kunnen kloppen want die vermeld dat de vorige familie eigenaar zowel boer als tapper is, maw een Herbergier.

Openbare verkooping - de Hofstede "Sint Peter" te schalkwijk - Geveild

Deze fantastische affiche hangt bij mijn neefje in de gang van de boerderij waar ik ben opgegroeid.
De boerderij is door mijn overgrootvader opgekocht per veiling.

Onderdeel van de percelen is het zogenaamde weiland "Snoekenland". Dit is een stukje land dat naast het Dijkhuis ligt. Wij noemden het destijds thuis ook zo. Toevallig kwam ik er vorige week achter dat een vroege bewoner van het Dijkhuis ene Andries Snoek was.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Andries_Snoek

Blijkbaar was het Dijkhuis vroeger een buitenhuis met een kleine 7 hectare (morgen) grond. Hij had verder geen behoefte aan de extra grond en kocht het buitenhuis met een halve hectare. En nu vermoed ik met grote zekerheid dat daar de naam Snoekenland vandaan komt. Het buitenhuis is later afgebrand en opnieuw opgebouwd wat nog steeds het huidige dijkhuis is. Dit is in meer detail beschreven in het volgende document:

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=11&ved=2ahUKEwjj2sPfpPTcAhXywAIHHaHpDA8QFjAKegQIBRAC&url=http%3A%2F%2Fdspace.library.uu.nl%2Fbitstream%2Fhandle%2F1874%2F312433%2FTREL_1986-04_3.pdf%3Bsequence%3D2&usg=AOvVaw09ojH1R1bmU65jAUyobHpK

En nog een klein aanvullend stukje over het huidige gebruik van het snoekenland:

https://bis.houten.nl/bis/pdf/document/downloadPdf/bouwen-aan-houten-november-2007/


Met een beetje verder speurwerk (snoekenland + z) vond ik dit krantenarchief met de uitslag van de veiling:

https://woerden.courant.nu/issue/WVW/1934-12-29/edition/0/page/7

En in meer detail de uitslag:

Toen ik nog even verder door zocht op de naam Th. C. Z kwam ik een telefoonboek vermelding tegen uit 1949 (de eerste vermelding was zelfs in 1942) in een online boeken archief:

Blijkt dat mijn overgrootvader oa heeft gewoond in het huis achter het dijkhuis. Ook nooit geweten.

En nu ik toch aan het graven ben. Ik kwam deze advertentie tegen in hetzelfde archief (31-10-1913 Utrechtse RK krant Het Centrum):

Dat zijn de zogenaamde rijtjeshuizen op de Brink.

En nog een advertentie (31-7-1942 Utrechtse Courant), dit keer voor een knecht op de boerderij:

En de ondertrouw van mijn Opa en Oma:

En nog een ouder krantenknipsel uit 13-3-1923 Het Centrum:

Ik vraag mij af of dat J.G. Z mijn Opa was (waarschijnlijk wel) of een ander familielid. Mijn opa was toen 22 jaar. 

Een nog ouder artikel uit 1-9-1897 Rotterdamsch Courant:

Apart dat zoiets de Rotterdamsch Courant staat. En ik vraag me af welk huis dat is geweest?

En in de Nederlandse Staats Courant uit 18-7-1917

En de onteigening van de rijtjeshuizen op de Brink